ENNEAGRAM – Kişilik Tipleri
Doğduğumuz andan itibaren var olan mizaç özelliklerimiz, yetişme tarzımız ve deneyimlerimizle harmanlanıp adım adım kişiliğimizi oluşturur. Yirmili yaşlarda kişilik tamamen oturmuş hale gelir ve nasıl biri olduğumuz netleşir.
Kökleri Sufi öğretilerine dayanan, “dokuz nokta” anlamına gelen Enneagram modeline göre dokuz farklı kişilik tipi vardır. Kişilik tipleri rakamlarla ifade edilir ve her birey bu tiplerden birinin özelliklerini yoğun olarak gösterir, bu duruma kişinin ana tipi denir. Dinamik bir sistem olan Enneagram’da, her zaman bir tipin özelliklerine sahip olunmaz. Birey, sembole göre ana tipin yanında bulunan tipin özelliklerini de taşıyabilir, yani ana tipin yanında bulunan kanat tipin etkisi de bulunur. Örneğin, Tip 5 olan birinin kanat tipi Tip 4 veya Tip 6 olabilir. Stresli durumlarda insanlar sıradan olaylara gösterdikleri tepkilerden farklı tepkiler gösterirler. Stres faktörlerini ortadan kaldırmak için belli başa çıkma biçimleri ortaya çıkar. Enneagram, kişinin stresli durumlarda farklı bir tipin olumsuz özelliklerini sergilediğini savunur. Bu duruma “stress hattı” denir. Tam aksine, herhangi bir stres faktörü ortada olmadığında, kişi kendini güvende hissettiğinde, temel hedeflerine ulaşmış durumda olduğunda ise “rahat hattı” devreye girer. Rahat hattında yine kişinin ana tipi dışında farklı bir tipin olumlu özellikleri devreye girer. Son olarak, her ana tipin sağlık seviyeleri vardır. Kişinin kendisi ile ilgili farkındalığı ne kadar yüksekse, sağlık seviyesi de o kadar yüksektir.
Tiplerin Temel Özellikleri
Tip 1 – Mükemmeliyetçidir ve kurallar ve sorumluluklar onun için önceliklidir. Amaçlı, kontrollü ve ilkelidir. Ölçülü ve mantıklı hareket ederek doğruya odaklanmaya çalışırlar.
Tip 2 – Yardımsever ve cömerttir. Kendini göstemeyi sever ve insanları memnun etmeye çalışır. Temel arzusu sevilmektir. Empatik, şefkatli fazla cömert ve verici olmaları zaman zaman kendilerini ikinci plana atmalarına neden olabilir.
Tip 3 – Başarı odaklıdır. Hırslı olmasının yanında görünümüne önem verir. İç dünyasında hassas ve kırılgandırlar. Hayranlık duyulması ve takdir edimesi temel arzusudur.
Tip 4 – İfade gücü kuvvetli ve etkileyicidir. Romantik ve gizemlidir. Hayal güçleri canlıdır ve sanatla ilgilenmekten hoşlanırlar. Özgün olmayı ve toplumda öne çıkmayı amaçlarlar.
Tip 5 – Araştırmayı, yeniliği sever, ilişkilerinde daha mesafelidir. Akılcı, nesnel ve soğukkanlılıklarıyla ön plandadırlar. Güvensizlik yaşadıklarından sosyallikten kaçınabilirler.
Tip 6 – Sadık ve güvenilirdir. Hoş tavırlı ve sorumluluk sahibidir. Güvendiği kişilere kendini adayabilir, zaman zaman şüphe duyabilir ve sorgulayıcı, kaygılı olabilirler.
Tip 7 – Spontan ve hareketlidir. Dikkati çabuk dağılabilir. Zaman zaman hevesli olduğu şeylerde aşırıya kaçabilir. Macera odaklı olduklarından heyecan duydukları şey değişkenlik gösterebilir.
Tip 8 – Özgüvenli ve kararlıdır. Zaman zaman çevresindeki insanlara meydan okuyan tavrıyla hükmedici görünebilirler. İçgüdülerini yoğun olarak kullandıklarından düşünmeden risk alabilirler.
Tip 9 – Barışçı, destekleyici ve uyumludur çünkü huzur ve dinginlik peşindedirler. Çatışmadan kaçınırlar. İletişimde sakin ve paylaşımcıdırlar. Uyumlu olmaları kendi ihtiyaçlarını ertelemelerine sebep olabilir.
Yukarıda tiplerin temel özelliklerine göz atıp kendi tipinizi öğrenebilir veya birkaç tipte kendinizi bulduysanız Enneagram uygulamasında ana ve kanat tipinizi tespit edebilirsiniz. Her birey özeldir ve her bireyin belli bir potansiyeli vardır. Bireysel farklılıklar zaman zaman kıyaslamalara neden oluyor ancak Enneagram modelinde kendi kişiliğinizi tanımanız size kendinizi gerçekleştirme konusunda yardım sağlayacaktır.
