Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir? Neden Olur?

Öfke, insan olmanın doğal bir parçasıdır. Her insan zaman zaman yoğun öfke hissedebilir; bu duygu aslında sınırlarımızın ihlal edildiğini, ihtiyaçlarımızın karşılanmadığını ya da adaletsizlik yaşadığımızı gösteren içsel bir alarm sistemidir. Bu duygu, doğası gereği iç güdüsel bir saldırganlık içerir. Çünkü öfkenin altında genetik kodlarla taşınan tehditler karşısında hayatta kalma dürtüsü yatar. Ancak bazı kişiler için öfke, yalnızca bir duygu olmaktan çıkar ve günlük yaşamı, ilişkileri, iş hayatını ve ruhsal sağlığı etkileyen kontrol edilemez bir davranış döngüsüne dönüşür. İşte bu noktada ‘öfke kontrol bozukluğu’ gündeme gelir.

Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir?

Öfke kontrol bozukluğu, kişinin yaşadığı öfkeyi uygun şekilde ifade edememesi, öfkenin yoğunluğunu yönetememesi ve bu duygunun davranışlara taşarak kişiye veya çevresine zarar verecek orantısız bir noktaya gelmesi durumudur. Bu bir tanı kategorisi değildir; çeşitli ruhsal zorlukların ve öğrenilmiş davranış biçimlerinin birleşimiyle ortaya çıkabilir.

Öfke Neden Ortaya Çıkar?

Öfkenin birçok kaynağı olabilir. Kişinin hayat deneyimleri, duygu düzenleme becerileri, kişilik özellikleri, beyin yapısı, çocukluk travmaları ve çevresel koşullar öfkenin yoğunluğunu etkiler. Öfke genellikle aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilir:

Sınırların ihlal edilmesi
Haksızlığa uğrama hissi
Engellenmişlik duygusu
Yorgunluk, stres ve duygusal tükenme
Kişisel beklentilerin karşılanmaması
Kontrol kaybı algısı

Öfke Kontrol Bozukluğu Neden Olur?

Öfke kontrol bozukluğunun altında yatan nedenler çok boyutludur. Genellikle biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin bir arada görülmesiyle ortaya çıkar. Başlıca nedenler şunlar olabilmektedir:

Çocukluk döneminde şiddete maruz kalma veya şiddetti model olarak görme
Duyguları ifade etmeyi öğrenememek veya engellenmiş duygulanım
Travma sonrası stres tepkileri
Kaygı, depresyon ve dürtüsellik gibi eşlik eden ruhsal durumlar
Beyinde duygu düzenleme ile ilişkili bölgelerde hassasiyet
Aile içi iletişim sorunları

Öfke Kontrolü Sağlanmadığında Ne Olur?

Öfke kontrolü sağlanmadığında kişi hem kendisine hem ilişkilerine hem de sosyal işlevselliğine zarar verebilir. Kronik öfke; stres hormonu düzeylerinin artmasına, bedensel hastalık riskinin yükselmesine, ilişkilerde kopmalara ve iş/okul performansında düşüşe neden olabilir.