Kendini Gerçekleştiren Kehanet (Self Fulfilling Prophecy)
Hiç daha önce hayatınızla ilgili bir tahminde bulunduğunuz ve onun doğru çıktığını gördüğünüz ya da ne düşünsem oluyor diye şaşırdığınız durumlar oldu mu? Tabii ki falcı olduğunuza inanmanız beklenmiyor ancak bazen şaşırtıcı şekilde beklentilerimiz, ön görülerimiz gerçekliğe dönüşebiliyor.
1948 yılında Robert Merton ‘’Bir durum gerçek olarak algılanıyorsa o durum o kişinin gerçeği olacaktır.’’ şeklindeki sözleriyle kendini gerçekleştiren kehanet terimini oluşturmuştur. Merton, bir durum üzerindeki beklentinin, o durumun gidişatını şekillendireceğini ve gerçekleşme ihtimali düşük dahi olsa beklenti yönünde gerçekleştirme potansiyelinin olduğunu belirtmiştir. ‘’Aklıma gelen başıma geldi. Bir şeyi kırk kere söylerseniz olur. Evrene pozitif enerji yollarsak, işlerimiz yolunda ilerler.’’ gibi ifadeleri de çevremizde sık sık duyarız. Aslında bunlar da kendini
gerçekleştiren kehanete örnektir. Biz bir kehanet uyduruyoruz ve onun gerçekleştiğini görüyoruz. Yeni tanıştığınız biri ile görüşmeye gidiyorsunuz ve öncesinde o görüşmenin çok kötü geçeceğine inanıyorsanız o görüşmenin çok da iyi geçmesi beklenemez. Ya da bir sınavınız var ve sabah uyandığınızda sınavınızın kötü geçeceğini, kötü bir gün yaşayacağınıza inanıyorsanız yine sonuçları beklediğiniz gibi olacaktır. Kişi kendi kehanetini kendisi gerçekleştirmektedir. Bazen bilinçli şekilde bazen bilinçdışı olarak düşündüklerimizi davranışlarımıza yansıtmaktayız.
Yapılan bir çalışmada bir öğrenci topluluğu rastgele iki gruba bölünüyor ve gruplardan birine hiçbir öğrenci üstün zekalı olmamasına rağmen öğretmenler tarafından ‘’zeki öğrenciler’’ denmiş. Sene sonunda bakıldığında bu öğrencilerin diğer gruptaki öğrencilere kıyasla daha çok geliştikleri ve başarılı oldukları ortaya çıkmıştır. Öğretmen bir kehanette bulunuyor ve öğretmenlerin düşünceleri, davranışlarını etkiliyor; belki o öğrencilere daha çok ilgi gösterme belki ön sıraya oturtma gibi davranışlarla bilinçdışı olarak aslında öngörülerini gerçekleştirdiler. Kendini gerçekleştiren kehanet yalnızca olumsuz durumlarda geçerli olmaz, olumlu durumlarda da etkisi büyüktür. Kendiniz ve diğerleri için olumlu düşünceleriniz, olumlu bakış açılarınız yine olumlu sonuçlar elde etmenize yardımcı olabilir. Önünüzde herhangi bir durum, bir mülakat, sunum vs. varsa olumlu düşünmek, beklentinizi olumluya çekmek için çok güzel bir sebebiniz daha var artık: ‘’Kendini Gerçekleştiren Kehanet.’’
